번역:바가바드 기타/14장

FOURTEENTH DISCOURSE.

श्रीभगवानुवाच ।

परं भूयः प्रवक्ष्यामि ज्ञानानां ज्ञानमुत्तमम् ।

यज्ज्ञात्वा मुनयः सर्वे परां सिद्धिमितो गताः ॥ १ ॥

The Blessed Lord said:

I will again proclaim that supreme Wisdom, of all wisdom the best, which having known, all the Sages[1] have gone hence to the supreme Perfection.(1)
거룩한 주께서 말씀하셨다: '나는 다시, 가장 높은 지혜를 말해주겠다. 지혜들 중에서도 가장 으뜸인 지혜를. 이 지혜를 알고, 모든 성자들은 이 세계를 넘어 최고의 완성에 이르렀다.'

इदं ज्ञानमुपाश्रित्य मम साधर्म्यमागताः ।

सर्गेऽपि नोपजायन्ते प्रलये न व्यथन्ति च ॥ २ ॥

Having taken refuge in this Wisdom and being assimilated to My own nature, they are not re-born even in the emanation of a universe, nor are disquieted in the dissolution.(2)
이 지혜에 의지한 자들은 나의 본성과 하나 되어, 창조가 이루어질 때에도 태어나지 않고, 파괴가 일어날 때에도 괴로워하지 않는다.

मम योनिर्महद्ब्रह्म तस्मिन् गर्भं दधाम्यहम् ।

सम्भवः सर्वभूतानां ततो भवति भारत ॥ ३ ॥

My womb is the great Eternal; in that I place the germ; thence cometh the birth of all beings, O Bhârata.(3)
나의 태내(योनि요니)^[1]는 위대한 브라흐마(महद्ब्रह्म)이다. 나는 그곳에 씨앗을 심는다. 오 아르주나여, 그로부터 모든 존재들이 탄생한다.

सर्वयोनिषु कौन्तेय मूर्तयः संभवन्ति याः ।

तासां ब्रह्म महद्योनिरहं बीजप्रदः पिता ॥ ४ ॥

In whatsoever wombs mortals are produced, O Kaunteya, the great Eternal is their womb, I their generating father.(4)
오 아르주나여, 모든 생명체들이 어떤 태를 통해서든 생겨날 때, 그들의 어머니는 위대한 브라흐마(महद्ब्रह्म)이고, 나는 씨앗을 주는 아버지이다.

सत्त्वं रजस्तम इति गुणाः प्रकृतिसंभवाः ।

निबध्नन्ति महाबाहो देहे देहिनमव्ययम् ॥ ५ ॥

Harmony,[2] Motion, Inertia, such are the qualities[3], Matter[4]-born; they bind fast in the body, O great-armed one, the indestructible dweller in the body.(5)
(사트바)사뜨바(순수성), 라자스(흥분성), 타마스(어둠성) — 이 성질들은 자연(प्रकृति프라크리티)^[2]으로부터 생겨난 것들이다.^[3] 오 위대한 팔을 가진 자여(아르주나여), 이 성질들은 변하지 않는 존재(아트만)를 몸 안에 묶어둔다.

तत्र सत्त्वं निर्मलत्वात्प्रकाशकमनामयम् ।

सुखसङ्गेन बध्नाति ज्ञानसङ्गेन चानघ ॥ ६ ॥

Of these Harmony from its stainlessness, luminous and healthy, bindeth by the attachment to bliss and the attachment to wisdom, O sinless one.(6)
선성(Sattva)은 맑고 깨끗하여, 빛과 건강(지식)을 가져오며, 속박하나, 행복과 지식에 집착하는 형태로 속박한다.^[4]

रजो रागात्मकं विद्धि तृष्णासङ्गसमुद्भवम् ।

तन्निबध्नाति कौन्तेय कर्मसङ्गेन देहिनम् ॥ ७ ॥

Motion, the passion nature, know thou, is the source of attachment and thirst for life, O Kaunteya, that bindeth the dweller in the body by the attachment to action.(7)
열성(Rajas)은 열정으로부터 일어나, 갈망을 낳고, 존재를 행위에 집착하도록 속박한다.^[5]

तमस्त्वज्ञानजं विद्धि मोहनं सर्वदेहिनाम् ।

प्रमादालस्यनिद्राभिस्तन्निबध्नाति भारत ॥ ८ ॥

But Inertia, know thou, born of unwisdom, is the deluder of all dwellers in the body; that bindeth by heedlessness, indolence and sloth, O Bharata.(8)
암성(Tamas)은 무지^[6]로부터 생겨나, 모든 존재를 미혹시키고, 게으름, 수면, 무지로 속박한다.^[7]

सत्त्वं सुखे सञ्जयति रजः कर्मणि भारत ।

ज्ञानमावृत्य तु तमः प्रमादे सञ्जयत्युत ॥ ९ ॥

Harmony attacheth to bliss, Motion to action O Bharata. Inertia, verily, having shrouded wisdom, attacheth on the contrary to heedlessness.(9)
선성은 지식을 통해(상향으로) 우뚝 올라가고, 열성은 행위로 존재를 끌어당기고, 암성은 무지로 존재를 밑으로 끌어내린다.^[8]

रजस्तमश्चाभिभूय सत्त्वं भवति भारत ।

रजः सत्त्वं तमश्चैव तमः सत्त्वं रजस्तथा ॥ १० ॥

Now Harmony prevaileth, having overpowered Motion and Inertia, O Bhârata; now Motion, having overpowered Harmony and Inertia; and now Inertia, having overpowered Harmony and Motion.(10)
때로 선성이 열성과 암성을 누르고, 때로 열성이 선성과 암성을 누르고, 때로 암성이 선성과 열성을 누른다. 이들은 끊임없이 서로를 제압하려 한다.^[9]

सर्वद्वारेषु देहेऽस्मिन्प्रकाश उपजायते ।

ज्ञानं यदा तदा विद्याद्विवृद्धं सत्त्वमित्युत ॥ ११ ॥

When the wisdom-light streameth forth from all the gates of the body, then it may be known that Harmony is increasing.(11)
몸 전체에 지식(빛)이 퍼져 있을 때, 선성이 우세한 것임을 알게 된다.^[10]

लोभः प्रवृत्तिरारंभः कर्मणामशमः स्पृहा ।

रजस्येतानि जायन्ते विवृद्धे भरतर्षभ ॥ १२ ॥

Greed, outgoing energy, undertaking of actions, restlessness, desire—these are born of the increase of Motion, O best of the Bhâratas.(12)
탐욕, 활동, 행위의 시작, 불안, 욕망 — 이들이 일어날 때, 열성(Rajas)이 우세한 것임을 알게 된다.

अप्रकाशोऽप्रवृत्तिश्च प्रमादो मोह एव च ।

तमस्येतानि जायन्ते विवृद्धे कुरुनन्दन ॥ १३ ॥

Darkness, stagnation and heedlessness and also delusion—these are born of the increase of Inertia, O joy of the Kurus.(13)
어둠, 무기력, 부주의, 미혹 — 이들이 일어날 때, 암성(Tamas)이 우세한 것임을 알게 된다.

यदा सत्त्वे प्रवृद्धे तु प्रलयं याति देहभृत् ।

तदोत्तमविदां लोकानमलान्प्रतिपद्यते ॥ १४ ॥

If Harmony verily prevaileth when the embodied goeth to dissolution, then he goeth forth to the spotless worlds of the great Sages.(14)
만약 선성이 우세할 때 죽으면, 그는 깨끗한 자들의 세계로 간다.

रजसि प्रलयं गत्वा कर्मसङ्गिषु जायते ।

तथा प्रलीनस्तमसि मूढयोनिषु जायते ॥ १५ ॥

Having gone to dissolution in Motion, he is born among those attached to action; if dissolved in Inertia, he is born in the wombs of the senseless.(15)
열성이 우세할 때 죽으면, 그는 행위를 사랑하는 자들의 세계에 태어난다. 암성이 우세할 때 죽으면, 그는 어리석은 자들의 태로 들어간다.

कर्मणः सुकृतस्याहुः सात्त्विकं निर्मलं फलम् ।

रजसस्तु फलं दुःखमज्ञानं तमसः फलम् ॥ १६ ॥

It is said the fruit of a good action is harmonious and spotless; verily the fruit of Motion is pain, and the fruit of Inertia unwisdom(16)
선성으로부터는 깨끗한 결과(공덕)가 생기고, 열성으로부터는 고통이 생기며, 암성으로부터는 무지가 생긴다.

सत्त्वात्सञ्जायते ज्ञानं रजसो लोभ एव च ।

प्रमादमोहौ तमसो भवतोऽज्ञानमेव च ॥ १७ ॥

From Harmony wisdom is born, and also greed from Motion; heedlessness and delusion are of Inertia and also unwisdom.(17)
지식은 선성으로부터 생기고, 탐욕은 열성으로부터 생기며, 무지는 암성으로부터 생긴다.

ऊर्ध्वं गच्छन्ति सत्त्वस्था मध्ये तिष्ठन्ति राजसाः ।

जघन्यगुणवृत्तिस्था अधो गच्छन्ति तामसाः ॥ १८ ॥

They rise upwards who are settled in Harmony; the Active dwell in the mid-most place: the Inert go downwards, enveloped in the vilest(18)
선성에 있는 자들은 위로 올라가고, 열성에 있는 자들은 중간에 머물며, 암성에 있는 자들은 아래로 떨어진다.

नान्यं गुणेभ्यः कर्तारं यदा द्रष्टाऽनुपश्यति ।

गुणेभ्यश्च परं वेत्ति मद्भावं सोऽधिगच्छति ॥ १९ ॥

When the Seer perceiveth no agent other than the qualities[5], and knoweth That which is higher than the qualities,[5] he entereth into My Nature.(19)
모든 행위자가 아니라, 오직 성품들(구나, guṇa)만이 행위를 한다는 것을 알 때, 그는 참된 자(진리를 보는 자)이다.

गुणानेतानतीत्य त्रीन्देही देहसमुद्भवान् ।

जन्ममृत्युजरादुःखैर्विमुक्तोऽमृतमश्नुते ॥ २० ॥

When the dweller in the body hath crossed over these three qualities,[5] whence all bodies have been produced, liberated from birth, death, old age and sorrow, he drinketh the nectar of immortality[6].(20)
성품들(구나)로 인해 생긴 이 몸을 초월하여, 불멸의 근원에 이르는 것이다.

अर्जुन उवाच ।

कैर्लिङ्गैस्त्रीन्गुणानेतानतीतो भवति प्रभो ।

किमाचारः कथं चैतांस्त्रीन्गुणानतिवर्तते ॥ २१ ॥

Arjuna said:

What are the marks of him who hath crossed over the three qualities[5], O Lord? How acteth he, and how doth he go beyond these three qualities[5]?(21)
아르주나가 묻는다: '성품들을 초월한 자는 어떤 특징을 지니는가? 그는 어떻게 행동하며, 성품들을 어떻게 초월하는가?'

श्रीभगवानुवाच ।

प्रकाशं च प्रवृत्तिं च मोहमेव च पाण्डव ।

न द्वेष्टि संप्रवृत्तानि न निवृत्तानि काङ्क्षति ॥ २२ ॥

The Blessed Lord said:

He, O Pândava, who hateth not radiance, nor outgoing energy, nor even delusion, when present, nor longeth after them, absent;(22)

उदासीनवदासीनो गुणैर्यो न विचाल्यते ।

गुणा वर्तन्त इत्येव योऽवतिष्ठति नेङ्गते ॥ २३ ॥

He who, seated as a neutral, is unshaken by the qualities[5]; who, saying, "The qualities[5] revolve," standeth apart immovable.(23)
(22)(크리슈나의 대답) '빛(선성)이나 행위(열성)나 혼란(암성)이 일어날 때, 그는 그것들을 미워하지도 않고, 생길 때 그것들을 탐하지도 않는다. (23)그는 흔들림 없이 머문다. 성품들의 작용이라 여길 뿐, '나는 행위자가 아니다'라고 확신한다.

समदुःखसुखः स्वस्थः समलोष्टाश्मकाञ्चनः ।

तुल्यप्रियाप्रियो धीरस्तुल्यनिन्दात्मसंस्तुतिः ॥ २४ ॥

Balanced in pleasure and pain, self-reliant, to whom a lump of earth, a rock and gold are alike, the same to loved and unloved, firm, the same in censure and in praise,(24)

मानापमानयोस्तुल्यस्तुल्यो मित्रारिपक्षयोः ।

सर्वारंभपरित्यागी गुणातीतः स उच्यते ॥ २५ ॥

The same in honour and ignominy, the same to friend and foe, abandoning all undertakings—he is said to have crossed over the qualities.[5](25)
(24)그는 고통과 기쁨에 동일하게 머물고, 스스로를 변함없이 지키며, 진흙과 돌과 금을 동등하게 보고, 좋아하는 이와 싫어하는 이를 똑같이 대하며, 비방과 칭찬에 흔들리지 않으며, 존경과 경멸에 흔들리지 않고, (25)침착하며, 모든 것에 동일하며, 외부로부터는 아무것도 취하지 않고, 헌신하는 마음으로 머문다.

मां च योऽव्यभिचारेण भक्तियोगेन सेवते ।

स गुणान्समतीत्यैतान् ब्रह्मभूयाय कल्पते ॥ २६ ॥

And he who serveth Me exclusively by the Yoga of devotion, he, crossing beyond the qualities,[5] he is fit to become the Eternal.(26)
나를 변함없는 헌심으로 섬기는 자는 성품들을 초월하며, 브라흐만(절대적 실재)을 이른다.

ब्रह्मणो हि प्रतिष्ठाऽहममृतस्याव्ययस्य च ।

शाश्वतस्य च धर्मस्य सुखस्यैकान्तिकस्य च ॥ २७ ॥

For I am the abode of the Eternal, and of the indestructible nectar of immortality, of immemorial righteousness,[7] and of unending bliss.(27)
나는 브라흐만의 근원이니, 불멸, 영원한 의로움, 영원한 기쁨의 자리이다.

इति श्रीमद्भगवद्गीता॰ गुणत्रयविभागयोगो नाम चतुर्दशोऽध्यायः ।

Thus in the glorious Upanishads of the Bhagavad-Gita, the science of the Eternal, the scripture of Yoga, the dialogue between Shri Krishna and Arjuna, the fourteenth discourse entitled:

THE YOGA OF SEPARATION FROM THE THREE QUALITIES.

[1] Munis. [2] More strictly Rhythm. [3] Gunas. [4] Prakriti. [5] Gunas. [6] The Amrita. [7] Dharma.

1. 요니 (yoni, योनि) = 자궁, 태(胎) 또는 우주적 여성 원리(Shakti) -시바의 링감(Liṅga, 남성 원리)과 짝을 이룸.
2. 쁘라끄리띠 (Prakṛti, प्रकृति)
3. 요가수트라(라자요가)[4.13] (트리tri)구나들(gunas)의 특성상 뚜렷하거나 미세(미미)합니다.
4. 善성(Sattva)은 깨끗하고 맑아, 빛과 지식을 가져오고, 집착 없이 평화를 지향한다. 그러나 善성 역시, 행복과 지식에 대한 집착에 의해 존재를 속박한다.
5. 열성(Rajas)은 열정과 욕망으로 불타, 갈망과 활동을 낳는다. 그래서 존재를 끊임없이 얽매이게 한다.
6. 현대사회의 가장 큰 무지중 하나는 '우리는 우리가 파괴하고있는 환경파괴로 부터 그 누구도 자유로울수없으며 어느 누구도 여기에 동참하지 않은적이 없지만 그 누구도 이를 직시하고 이를 해결할 개인은 없다는 사실을 애써 왜면하고 있는 자신을 바라볼수없다.'는 것이다.
7. 암성(Tamas)은 무지와 나태에서 나오며, 어리석음, 혼란, 수면, 게으름을 낳는다. 그래서 존재를 무거운 무지의 사슬에 묶는다.
8. 善성은 평화롭게 위로 오르고, 열성은 활동으로 끌어당기며, 암성은 무지에 의해 아래로 끌어내린다
9. 때때로 善성은 열성과 암성을 누르고, 때때로 열성이 善성과 암성을 누르고, 때때로 암성이 善성과 열성을 누른다. 이 세 가지는 서로 경쟁하며 존재를 지배하려고 한다.
10. 빛과 지식이 몸 전체에 퍼질 때, 그때는 善성이 강해진 때임을 안다.